Vruchtgebruik en blote eigendom in Spanje: wie betaalt de belasting?

Een veelvoorkomende situatie na een overlijden

Bij Nederlandse en Belgische families gebeurt het vaak: één ouder overlijdt, de langstlevende krijgt het vruchtgebruik van het appartement aan de kust en de kinderen worden blote eigenaars. Op papier zijn er dan meerdere "eigenaars", maar niet iedereen heeft dezelfde rechten. De vruchtgebruiker mag de woning gebruiken of verhuren; de blote eigenaars krijgen de volle eigendom pas later.

De Spaanse inkomstenbelasting kijkt naar wie de woning kan gebruiken. Het toegerekend inkomen wordt daarom in de regel toegerekend aan de vruchtgebruiker, voor de volledige grondslag. Dat is een belangrijk verschil met gewone mede-eigendom, waarbij iedereen zijn eigen percentage aangeeft.

Hoe de berekening er dan uitziet

Neem een appartement met een kadastrale waarde van € 160.000, in een gemeente met 2 %, waarvan de moeder het vruchtgebruik heeft en de twee kinderen de blote eigendom.

• Grondslag: 160.000 × 2 % = € 3.200
• Toegerekend aan de moeder als vruchtgebruiker, voor het hele jaar
• Belasting tegen 19 %: € 608, in één Modelo 210 op haar naam

De kinderen geven in dat geval meestal geen toegerekend inkomen aan. Woont de moeder buiten de EU, bijvoorbeeld in Zwitserland, dan wordt het 24 %, dus € 768. U kunt de bedragen nagaan met de rekenhulp.

Verhuur, verkoop en het einde van het vruchtgebruik

• Verhuur: de huur komt toe aan de vruchtgebruiker, en dus ook de aangifte van de huurinkomsten.
• Verkoop: bij verkoop van de volle eigendom delen vruchtgebruiker en blote eigenaars de prijs en dus ook de meerwaarde, volgens de waarde van hun respectieve rechten. Elk van hen krijgt de inhouding van 3 % op zijn deel en dient een eigen aangifte in.
• Einde: overlijdt de vruchtgebruiker, dan worden de blote eigenaars volle eigenaars en begint voor elk van hen een eigen jaarlijkse aangifte, naar rato van de dagen.

Wees voorzichtig met de details

De toewijzing aan de vruchtgebruiker is het uitgangspunt, maar er bestaan varianten: een vruchtgebruik op een deel van de woning, een recht van gebruik en bewoning, of afspraken die in een buitenlands testament anders zijn geformuleerd dan in de Spaanse akte. Ook de Spaanse erfbelasting waardeert het vruchtgebruik apart. Laat de akte daarom nakijken voordat u de eerste aangifte doet, en lees ook wat u na een erfenis moet aangeven. Een verkeerde verdeling tussen vruchtgebruiker en kinderen herhaalt zich anders elk jaar.